Naj Student - više od studiranja

  /  Vesti

Studentske vesti › Matematičar sa Save i Dunava

(01.04.2013.)

(Preuzeto sa sajta Akter online - 01. 04. 2013.)

Po svom naučnom radu i rezultatima Mihailo Petrović Alas spada u najveće srpske matematičare. Bio je osnivač Beogradske matematičke škole, a svojim radovima utro je put kibernetici.

Mihailo Petrovic Alas

Beogradski alasi sa Dunava i Save na rukama su 9. juna 1943. godine, u okupiranom Beogradu, od Kosančićevog venca do Saborne crkve preneli kovčeg sa posmrtnim ostacima „svog majstora" Mike Alasa. U povorci su bili đaci, studenti, šegrti, radnici, akademski profesori, članovi sviračkog društva „Suz", koji je osnovao 1896. godine. Od pokojnika, jedne od najpopularnijih ličnosti starog Beograda i svetski poznatog matematičara Mihaila Petrovića, govorima su se oprostili episkop Venijamin, Milutin Milanković i Nikola Popović. Negde u daljini čuo se zvuk violine, instrumenta koji je Mika Alas svirao još od detinjstva.

Danas njegovo ime predstavlja jedno od najvećih u oblasti matematike. Po svom naučnom radu i rezultatima spada u najveće srpske matematičare i među vodeće svetske, a smatra se začetnikom kibernetike. Njegova zasluga u Srbiji posebno je velika kao osnivača Beogradske matematičke škole.

Mihailo Petrović Alas rođen je 24. aprila 1868. godine u Beogradu, na Savskoj padini. Otac Nikodim, profesor Bogoslovije, i majka Milica, ćerka protojereja Saborne crkve, imali su petoro dece (Mihaila, Radivoja, Miloša, Novicu i Mariju). Mihailo je bio najstariji.

Završio je Prvu beogradsku gimnaziju, a zatim upisao Prirodno-matematički odsek Filozofskog fakulteta u Beogradu. Studije u Beogradu završio je 1889. godine. Po završetku Velike škole otišao je na studije u Francusku, mada nije dobio stipendiju od države. Godinu dana spremao je prijemni ispit da bi mogao da se upiše na Ecole normale superieure. Važio je za jednog od najboljih studenata.

Na Sorboni je diplomirao matematičke nauke 1891. godine, a fizičke nauke 1893. Radio je na pripremi doktorata, i 21. juna 1894. godine odbranio je doktorsku disertaciju iz oblasti diferencijalnih jednačina na Sorboni i stekao stepen Docteur és sciences mathematiques (doktor matematičkih nauka).

Povratak u Beograd

Petrović se vratio u Beograd 1894. godine, kada je u novembru postavljen za redovnog profesora Velike škole. Do 1938, kada je otišao u zasluženu penziju, bio je redovni profesor za teorijsku matematiku na Filozofskom fakultetu.

Zakonom o univerzitetu od 1905. godine, kada je Velika škola ukinuta, svi profesori su „stavljeni na raspolaganje". Prvih osam profesora novoosnovanog Univerziteta u Beogradu postavio je ministar prosvete, I među njima su bili Petrović i Jovan Cvijić. Taj odbor osmorice kasnije je birao ostale nastavnike u svim zvanjima. Petrović je postao šef Katedre za matematiku. Bio je prodekan fakulteta (1909–1913) i dekan 1908. godine.

Za počasnog doktora filozofije beogradskog Univerziteta izabran je 1939. godine, i tom prilikom dao je prvi put izjavu za novine: „Bog mi je svedok da ovome nisam kriv."

Naučni opus Mihaila Petrovića je obiman. Objavio je 14 monografija i oko 260 stručno-naučnih rasprava. Prvi doktorat iz matematike, a drugi na Univerzitetu u Beogradu, izrađen je pod mentorstvom Petrovića (kandidat Mladen Berić, odbranjen 13.05.1912). Kasnije je kod njega doktoriralo još 10 matematičara. Pored toga izveo je i više od 40 generacija matematičara na put prosvete. Objavljivao je naučne radove u najuglednijim časopisima sveta.

Biran je za člana više akademija nauka, u Beogradu, Zagrebu, Pragu, Varšavi i Bukureštu, i naučno-matematičkih društava (Beograd, Pariz, Prag, Krakov, Lajcig, Lavov, Palermo, itd.). Pored toga, primio je više odlikovanja: ordenje Svetog Save od petog do prvog reda, Medalju Miloša Velikog, Orden Belog orla, Orden rumunske krune, itd.

Zaslužan je za stvaranje novih naučnih disciplina: matematičke fenomenologije i teorije matematičkih spektara, a svoje radove znao je da prezentuje na brojnim međunarodnim naučnim skupovima, i njegovo ime postalo je poznato širom Evrope. Zahvaljujući njemu matematičke nauke u Srbiji prvi put izlaze na scenu na kojoj su i danas prisutne. Petrović je došao do impozantnih rezultata u diferencijalnim jednačinama, teoriji funkcija, algebri i računarstvu. Njegove rezultate koristili su mnogi naši, ali i strani naučnici. Nekoliko diferencijalnih jednačina, specijalnih funkcija i nejednakosti nose njegovo ime, a čuveni matematičar Kartan zapisao je da Petrović pripada grupi retkih naučnika koji su zasnovali nove naučne discipline. Bavio i pronalazaštvom, i patentirao je pet pronalazaka koji su bili zaštićeni.

Dosta je držao do svog vojnog čina rezervnog inženjerskog pukovnika, pa je sarađivao i sa vojskom, naročito na polju kriptolografije. Njegovi sistemi šifrovanja bili su u upotrebi u vojsci i diplomatiji. Pronalazak daljinar otkupljen je i realizovan za potrebe Vojnotehničkog zavoda u Kragujevcu i Rusiji. Konstruisao je i jedan tip zupčastog prenosnika, koji je bio preteča automatskih menjača na automobilima. Bio je začetnik kibernetike, a za hidrogenerator je dobio Zlatnu medalju na Svetskoj izložbi u Parizu 1900, a 1907. godine Počasnu diplomu Matematičkog društva u Londonu.

Njegova predavanja odlikovala su se jednostavnošću, što je bila dobitna formula za privlačenje studenata. Imao je strogo merilo koje je preneo i na svoje studente, time je doprineo da nastava matematike u srednjim školama zauzme značajno mesto. Nastavu je izvodio po uzoru na parisku školu. Pedagoške metode kako na predavanjima, tako i na održanim seminarima bile su dobar način uvođenja mladih u nastavnički i u naučni rad. Održao je 16 kurseva i seminara. Objavio je tri univerzitetska udžbenika koji su napisani na osnovu održanih predavanja i seminara.

Zaljubljenik u reku

Kao pasionirani putnik proputovao je kroz sve evropske zemlje i upoznao njihove gradove. Obišao je i severni i južni pol i pisao putopise. Najpoznatija njegova dela su: „Kroz polarnu oblast", „U carstvu gusara", „Sa okeanskim ribarima", „Po zabačenim ostrvima", „Roman jegulje", „Đerdapski ribolovi u prošlosti i sadašnjosti".

Bio je član Međunarodne naučne ekspedicije za ispitivanje Severne polarne oblasti. Tom prilikom upoznao je način života Eskima, i učestvovao u lovu na kitove. Pred kraj života išao je u još tri naučne ekspedicije, u osvajanje Severne i Južne polarne oblasti. O svim tim putovanjima i krstarenjima napisao je četiri knjige.

Kada je počeo Drugi svetski rat imao je 73 godine. Ne mareći za svoje godine prijavio se komandi generalštaba koja ga je sa grupom oficira rasporedila u Sarajevo. Nakon kapitulacije odbio je da obuče civilno odelo i izbegne nemačko zarobljeništvo. Odveden je u Nirnberški logor iz kojeg je izašao posle tri meseca zahvaljujući princu Đorđu Karađorđeviću, koji se za to založio kod svoje tetke Jelene, kraljice Italije.

Umro je u Beogradu, u sobi svoje kuće na Kosančićevom vencu, 8. juna 1943. godine.

Alas

Bavio se ribarstvom, te otuda i njegov nadimak Alas. Godine 1882. postao je ribarski šegrt, 1888. ribarski kalfa, a 1895. položio je ispit za ribarskog majstora. Na međunarodnoj izložbi u Torinu 1911. godine dobio je Zlatnu medalju za izložene eksponate iz ribarstva.

Prijatelj princa Đorđa

„Časovi na Dunavu sprijateljili su nas do te mere da mogu reći da se prava veza između profesora i mene, koja je godinama trajala, sve do njegove smrti – začela baš na Dunavu, u društvu prosti h ribara sa mrežama u rukama. Dunav i ribarenje bili su začetak te nepomućene sloge, koja je čudila moga oca i okolinu dvora, kao što je čudila i neke prijatelje čuvenog naučnika...", napisao je princ Đorđe Karađorđević o svom prijatelju Miki Alasu.

Ostavi komentar: